برچسب: روانشناسی رشد نوجوان

روانشناسی کودک
روانشناسی کودک

روانشناسی کودک

روانشناسی کودک چیست و چه کاربردی دارد؟ کودکی دوران بسیار مهم و ارزشنمدی است و بر روی آینده و زندگی فرد تاثیر بسیاری بر جای می گذارد. در این دوران، کودک باید برنامه و تربیت هدفمند و صحیحی داشته باشد تا بتواند مراحل رشدی را با موفقیت و شادی سپری کند و دچار اختلالات بعدی نشود.

شخصیت کودک مانند بنایی است که پایه های آن در دوران کودکی شکل می گیرد به همین دلیل روانشناسی کودک از اهمیت زیادی برخوردار بوده و باعث می شود تا والدین نیازهای کودک شان را بشناسند و متناسب با سطح توانایی های شناختی کودک با او تعامل برقرار کنند. والدین باید در این شرایط سعی کنند بهترین روش فرزند پروری را به کار گیرند.

برای این که والدین بتوانند بهترین روش تربیت کودک را انتخاب کنند تا به رشد و بالندگی فرزندشان کمک کرده باشند می توانند از مشاوره و روانشناسی کمک بگیرند تا در این زمینه آگاهی لازم را در اختیار آن ها بگذارد.

روانشناسی کودک چیست؟

روانشناسی کودک یکی از شاخه های روانشناسی می باشد و به دلیل این که دوران کودکی از اهمیت بسیاری برخوردار است و تاثیر بسیاری بر روی شخصیت او در بزرگسالی می گذارد بهتر است والدین آگاهی خود را در مورد اصول روانشناسی افزایش دهند تا بتوانند از بهترین روش تربیتی استفاده نمایند و تجارب و یادگیری های لازم و مفید را به کودک شان آموزش دهند تا بر روی شخصیت او در بزرگسالی تاثیر مثبتی داشته باشد.

در روانشناسی کودک برخی از مسائل مورد بررسی قرار می گیرد و در زمینه های مختلف به والدین کمک می شود تا بهترین شیوه را انتخاب کنند که در زیر نمونه هایی از آن را بیان می کنیم:

  • روانشناسی کودک به بررسی دقیق و علمی کودک و هم چنین نیازهای او می پردازد.
  • روانشناسی کودک به والدین کمک می کند تا به موثرترین و بهترین شیوه های رشد از جمله بهترین ریسک فرزندپروری دست یابد و راحت تر وارد دنیای کودکانه فرزندش شود و بتواند ارتباط موثری با او برقرار کند.
  • والدین ارتباطات و تعاملات خوبی با کودکشان برقرار کنند زیرا این مورد در شکل گیری سبک دلبستگی ایمن کودک اثرگذار می باشد.
  • سبک دلبستگی مهم می باشد و نقش تعیین کننده ای در روابط اجتماعی آینده کودک، سازگاری او، توانایی اعتماد کردن به دیگران و داشتن نگرش مثبت به جهان بازی می کند.
  • روانشناسی کودک به بررسی برخی از مسائل می پردازد که مهم ترین آن ها، فرآیند رشد مهارت های جسمانی و پیشرفت حرکتی، رشد عاطفی و پیشرفت اجتماعی شدن کودک می باشد.

روانشناسی کودک

ضرورت و اهمیت روانشناسی کودک

گرچه کودک کنجکاو و عاشق یادگیری بوده و ذهن فعالی دارد اما این فرآیند بسیار طولانی است و در هر دوره از رشد با چالش هایی دارد که نیاز به توانایی های خاص و مختلفی دارد.

به همین دلیل نقش والدین از اهمیت بسیاری برخوردار است تا بتواند این توانایی های شناختی و جسمانی کودک را به بهترین حالت ممکن شکل دهد در حالی که خود کودک در این دوران ناتوان است مراقبت های والدین بسیار اهمیت دارد و نیازمند مراقبت های والدین می باشد.

طولانی بودن زمان یادگیری مهارت های اولیه کودک پیش زمینه ای برای یادگیری مهارت های فرزندپروری والدین می باشد زیرا والدین نقش تعیین کننده بر روی سرنوشت و آینده کودک دارند برای همین روانشناسی کودک بسیار مهم بوده و تاثیر قابل توجهی بر  آینده کودک دارد.

روانشناسی کودک به والدین یادآوری می کند که سلامت روان کودک از اهمیت بسیاری برخوردار است و باید به آن توجه داشته باشند همانطور که جسم او را تغذیه می کنند باید شرایطی را فراهم کنند تا روح و روان کودک در بهترین حالت ممکن شکوفا شود و استعدادهایش شناخته شده و تجلی یابند.

مشاوره تربیت کودک در ابتدا عواملی که در رشد کودک موثر است را مورد بررسی قرار می دهد و به شما کمک می کند تا عواملی که باعث بروز مشکلات روحی و روانی و عاطفی در کودک می شود را شناسایی کرده و تا جایی که امکان دارد آن ها را کاهش دهید در این صورت کودک در برابر اختلالات روانی واکسینه خواهد شد و روند رشد طبیعی را طی خواهد کرد.

نحوه اجرای اصول روانشناسی کودک توسط والدین

در ادامه به برخی از مهم ترین اصول روانشناسی کودک اشاره می کنیم:

  1. در رفتار با کودک ثبات داشته باشید، این مسئله به این معناست که والدین به اصول تربیتی خود باید پایبند باشند زیرا این ثبات باعث ایجاد نوعی امنیت خاطر در کودک می شود. برای این کار والدین باید قوانینی مشخص کرده و به آن پایبند باشند.
  2. والدین باید در شیوه تربیتی کودکشان همسو باشند و هر دو از یک شیوه استفاده کنند تا فرزندشان در یادگیری اصول دچار دوگانگی نشود. اگر والدین از یک شیوه پیروی نکنند به مرور به مشکل برمیخورند و فرزند گمراه می شود.
  3. کودکان برخی از ویژگی و رفتارها را از والدین شان الگو برداری می کنند به همین دلیل نقش تقلید کودکان در شیوه تربیتی نباید نادیده گرفته شود.
  4. برای این که با کودکتان ارتباط برقرار کنید سعی کنید از گوش دادن فعال استفاده کنید و به تمام حرف های آن ها به طور موثر گوش دهید.
  5. سعی کنید الگوی مناسبی برای کودکتان باشید و آن چیزی که خودتان به آن عمل می کنید از کودکتان توقع داشته باشید آن را انجام دهد.
  6. برای کودک تان محدودیت هایی در آزادی قرار دهید تا بتواند به درستی مهارت های زندگی را یاد بگیرد و بر اساس آن ها رفتار کند.
  7. خودتان را مجبور به رفع همه خواسته های کودکتان نکنید زیرا همه خواسته ها لازم نیست برآورده شود؛ اندکی ناکامی متناسب با سطح رشد کودک در فرآیند تربیت او لازم است.
  8. زمانی که کودکتان با شکست مواجه می شود میانه رو باشید و حد اعتدال را رعایت کنید و سعی کنید او را مورد تحقیر و سرزنش قرار ندهید و شکست و ناکامی اش را بزرگ جلوه ندهید.
  9. سعی کنید از نگاه کودک تان به دنیا توجه کنید و همواره نگاه بالا به پایین به فرزند خود نداشته باشید و با کودک تان حرف بزنید و در مورد تصورات و تخیلات از او بپرسید و هم چنین به نقاشی های او توجه بیشتری نشان دهید و با یکدیگر به تفسیر آن بپردازید.
  10. به اوقات فراغت کودک تان توجه کنید و به آن اهمیت بدهید و سعی کنید به عنوان پاداش، از روش های مختلفی استفاده کنید. برای این که رفتار خوب کودک تکرار شود و اثر بخش باشد باید به کمک خودش لیستی از برنامه هایی که به آن علاقه دارد، بنویسید و به عنوان پاداش برای او در نظر بگیرید.

چه موضوعاتی در روانشناسی کودک مورد توجه قرار می گیرد؟

روانشناسی کودک موضوعات مختلفی مورد بررسی قرار می گیرد که برخی از آن ها عبارت اند از:

  • بررسی ابعاد رشد
  • بررسی نیازهای کودک طی مراحل رشد مختلف
  • مطالعه سبک های پرورش فرزند
  • پیشگیری و درمان اختلالات روحی یا رفتاری
  1. مطالعه ابعاد مختلف رشدی در کودک

روانشناسی کودک به مطالعه و بررسی هم جانبه رشد کودک در حوزه های مختلف می پردازد و برای والدین شرایطی را فراهم می کند تا والدین بتوانند ارتباطی متناسب با سطح رشدی کودک شان برقرار کنند و با توجه به سن کودک آموزش های لازم را به او بدهند.

برخی از مباحثی که توسط روانشناس مورد بررسی قرار می گیرد شامل موارد زیر می باشد:

  • ابعاد جسمانی
  • ابعاد عاطفی و احساسی
  • ابعاد روانی
  • شخصیت
  • شناختی
  • اخلاقی
  • غیره

  1. بررسی نیازهای کودک در هر مرحله رشدی

کودک در هر مرحله از رشدش نیازهایی دارد که والدین باید این نیازها شناخته شود زیرا برخی از این نیازها متناسب با سن کودک در اولویت قرار می گیرد و والدین باید به آن توجه خاصی داشته باشد.

توجه به این نیازها باعث می شود تا کودک مطابق با هنجارها، رشد یابد و نیازهای جسمی و روحی اش به شیوه صحیح رفع شود. کودک برای رشد و پرورش نیاز دارد تا در محیط آرام و به دور از استرس و اضطراب باشد.

  1. مطالعه در مورد سبک فرزندپروری

یکی از موضوعات اساسی و مهم در روانشناسی کودک، سبک فرزند پروری می باشد، والدین باید آگاهی لازم در مورد شیوه های فرزند پروری مناسب داشته باشند تا بتوانند فرصت استثنایی برای کودکشان فراهم کنند تا آینده فرزندشان به خوبی رقم بخورد. در واقع نوع سبک تربیتی بر روی بهزیستی روانی فرد تاثیر بسیار چشم گیری دارد.

در برخی از خانواده ها ممکن است تعداد فرزندان متغیر باشد در صورتی که والدین با سبک تربیتی و فرزند پروری آشنا باشند می توانند شرایطی را فراهم کنند تا همه در یک شرایط برای رشد و پیشرفت قرار گیرند و درگیر مشکلات خواهر و برادری نشوند.

  1. پیشگیری و درمان مشکلات روحی یا رفتاری

یکی دیگر از حوزه هایی که در روانشناسی کودک مورد توجه قرار می گیرد، مشکلات روحی و رفتاری در کودکان می باشد کودکان به دلایل مختلف نمی توانند هیجانات خود را به درستی ابراز کنند و درک صحیحی از هیجانات ندارند، به همین دلیل ممکن است گرفتار مشکلات رفتاری شوند و این امر در کودکان امری شایع می باشد.

در صورتی که برای درمان مشکلات رفتاری اقدامی صورت نگیرد ممکن است به اختلالات روانی جدی تبدیل شوند که پیامدهای منفی بسیاری دارد و بر روی زندگی کودک تاثیر می گذارد. در این شرایط باید با ویژگی های کودک سالم آشنا شوید و شناخت بهتری نسبت به سلامتی کودک خود داشته باشید تا در صورت لزوم از روانشناس کمک بگیرید.

روانشناسی کودک

درمان های روانشناسی کودک

برای حل مشکلات رفتاری و اختلالات کودکان روش های درمانی زیادی وجود دارد که برخی از شایع ترین آن ها را مورد بررسی قرار می دهیم:

  1. درمان فردی کودک

در این روش درمانی با توجه به سن و رشد کودک آموزش هایی داده می شود تا درمان اختلال آغاز شود. هر چه سن کودک کمتر باشد، درمان موفقیت آمیزتری خواهند داشت، در این درمان اعضای خانواده هم می توانند مشارکت فعالی داشته باشند.

درمان فردی می تواند با دارو درمانی و مشاوره خانواده درمانی همراه شود. هم چنین کودکانی که دچار افسردگی شده اند می توانند برای درمان از مشاوره افسردگی استفاده کنند، زیرا برای آن ها مفید خواهد بود.

  1. خانواده درمانی

خانواده نقش مهم و اساسی در تربیت فرزند دارد و تمام رفتارهایی که کودک انجام می دهد نشان دهنده برخی از مشکلات در محیط خانواده می باشد در این شرایط روانشناس کودک از خانواده درمانی استفاده می کند، تا ریشه مشکلات کودک را شناسایی کند و برای درمان آن اقدامات لازم را انجام دهد.

  1. بازی درمانی

کودکان نمی توانند هیجانات خودشان را بروز دهند و یا احساسات و هیجانات را به روشنی بیان کنند در این حالت آن ها را سرکوب و پنهان می کند در این شرایط روان آن ها با خطر مواجه می شود.

استفاده از روش بازی درمانی می تواند پرده از احساسات و هیجانات آن ها بردارد به طوری که بسیاری از روانشناسان کودک از بازی درمانی استفاده می کنند، تا مشکلات کودک را ریشه یابی کنند و برای حل آن اقداماتی را انجام دهند.

نویسنده: “کودکانه” سایت کودک و نوجوان

مقالات مرتبط

روانشناسی کودک

چک لیست سلامت نوجوان ۱۳ ساله
چک لیست سلامت نوجوان ۱۳ ساله

 

 

یکی از وظایف مهم والدین کودک و نوجوان اینست که جدول رشدی و تغییرات کودک را در طول دوره های مختلف بررسی کند. هر دوره تغییرات رشدی و فیزیکی مخصوص به خود دارد که جزو تغییرات حساس و نقاظ عطف آن دوره محسوب می شوند. در این مقاله برخی موضوعات اساسی برای بررسی سلامت نوجوان سیزده ساله شما آورده شده است.

در طول این معاینات باید انتظار چه چیزی را داشت

پزشک یا پرستار ممکن است:

  1. قد و وزن کودک را اندازه گیری کند، و توده بدنی کودک (BMI)را بسنجد، و این اندازه گیری ها را بر روی نمودار ببرد.
  2. فشار خون کودک را بسنجد و در این رابطه از ابزارهای دقیق بهره ببرد. ستون فقرات کودک را برای اطمینان از عدم وجود انحنا بررسی کند. نوجوان را در رابطه با بلوغ جنسی و بر مشکلات جنسی که ممکن است در کودک وجود داشته باشد معاینه می کند.
  3. سوالاتی بپرسد، موارد نگران کننده را تشخیص دهد، و توصیه های را ر رابطه با نوجوان ارائه دهد:

تغذیه: در این سن، کودکان باید به انتخاب خودشان تغذیه سالمی داشته باشند. که شامل پنج وعده ی غذایی حاوی میوه ها و سبزیجات د رهر روز و اجتناب از خوردن شیرینی جات، غذاهای شور، و غذاهای چرب می باشد که نه تنها در رابطه با مغذی بودن غذاها بلکه وزن سالم کودک را پوشش می دهد. کلسیم و آهن مواد مهمی هستند که جهش های رشدی در نوجوان را پوشش ی دهند. مصرف سه بار در روز شیر کم چرب که حاوی ۱۳۰۰ میلی گرم کلسیم است باید در دستور کار باشد. یک لیوان شیر کم چرب حاوی ۳۰۰ میلی گرم کلسیم می باشد. گوشت قرمز بدون چربی، گوشت مرغ، و غذاهای دریایی برای دریافت ۸ میلی گرم آهن در روز می باشد. هر وعده ی غذایی گوشتی حاوی ۲-۳ میلی گرم آهن می باشد.

برای مطالعه بیشتر:

پرورش و رشد نوجوان ۱۳ ساله

نوجوانی و ورود به سیزده سالگی

خواب. به طور معمول نوجوانان به ۹ ساعت خواب شبانه نیاز دارند. خواب ناکافی در طول سالهای نوجوانی اتفاقی معمول است که می تواند در پیشرفت تحصیلی و ورزشی نوجوان تاثیر منفی داشته باشد. تغییر ساعات شبانه روزی می تواند باعث شود که نوجوان ساعات بیشتری بیدار بماند، ولی شروع مدرسه می تواند خواب کافی نوجوان را دچار مشکل کند. تعیین زمان مناسب در جهت خواب کافی نوجوان می توان او را تشویق کند که روال خواب منظمی را دنبال کند.

فعالیت های فیزیکی. فعالیت های فیزیکی نوجوان باید ۶۰ دقیقه در روز باشد. کارشناسان توصیه می کنند که زمان تماشای تلویزیون، فیلم، بازی های ویدئویی، گوشی های هوشمند، تبلت، و کامپیوتر را به دو ساعت در روز محدود کنید.

رشد. در سن ۱۳ سالگی برای نوجوان معمول است که:

  • نشانه های بلوغ را نمایان سازد:

در پسران، بزرگ شدن بیضه با ادامه ی افزایش طولی آلت تناسلی و رشد موهای شرمگاهی نمایان می شود. اکثر پسران بلوغ را بین ۹ تا ۱۵ سالگی تجربه می کنند.

در دختران رشد سینه ها ادامه می یابد، موهای شرمگاهی رشد می کند، و ممکن است عادت ماهانه در آنها شروع شود. اولین قاعدگی معمولا در سن ۱۳ سالگی اتفاق می افتد، ولی ممکن است تا ۱۵ سالگی نیز به تاخثر بیافتد.

  • پوست چرب دارند و جوش و آکنه نمایان می شود
  • به پذیرش همسالان، استقلال و زمانی برای تنها بودن اشتیاق دارند
  • بر روی ظواهر و رفتارهای فردی تمرکز دارند (زیرا آنها فکر می کنند که تمام توجهات متوجه انهاست)
  1. واکسیناسیون. واکسن زدن می تواند افراد را در برابر بسیاری از بیماری ها ایمن سازد، پس مهم است که نوجوان واکسن ها را در زمان مناسب دریافت کند. برنامه ی واکسیناسیون می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، پس در این رابطه و انتظاراتی که باید داشته باشید با پزشک مشورت کنید.
  2. آزمایش های توصیه شده. ممکن است پزشک در رابطه با نوجوان کم خونی، کلسترول بالا و مشکل ریه را تشخیص دهد که در این رابطه به شما توصیه می کند که آزمایش های دیگری انجام دهید.

آینده نگری

در اینجا برخی از مواردی را که تا معاینه ی ۱۴ سالگی باید به خاطر بسپارید بیان شده است:

مدرسه

  1. نوجوانتان را تشویق کنید که در فعالیت های مختلفی شرکت داشته باشد، فعالیت هایی از جمله موسیقی، هنر، فعالیت های ورزشی، گروه های پس از مدرسه، و دیگر فعالیت هایی که مورد علاقه ی نوجوان می باشد.
  2. از دستاوردهای که کودک در زمینه هایی که در آنها کوشا می باشد تجلیل کنید و حمایت لازم را به عمل آورید.
  3. برای انجام تکالیفش مکان آرامی را در نظر بگیرید. و ابزارهایی که موجب حواس پرتی او می شوند مانند تلویزیون و تلفن همراه را به حداقل برسانید.
  4. همانطور که فعالیت های مدرسه چالش برانگیزتر می شوند، افت تحصیلی می تواند یکی از نشانه های مشکل توجه و یادگیری، قلدری، یا افسردگی باشد. به دنبال ریشه یابی مشکل باشید.
  5. فشار همسالان می تواند منجر به ورود کودک به فعالیت های خطرآفرین شود، فعالیت هایی مانند سیگار کشیدن و الکل. کسی که فرزندتان زمانش را با او صرف می کند بشناسید و مطمئن شوید که یک بزرگسال بر رفتارهای آنها نظارت دارد.

مسائل فردی

  1. به روشنی در مورد رابطه ی جنسی با فرزندتان صحبت کنید و او را تشویق کنید که تا زمانی که به اندازه ی کافی بزرگ نشده است وارد رابطه ی جنسی نشود. خطرات ناشی از بیماری های جنسی و بارداری ناخواسته را برای او توضیح دهید.
  2. در رابطه با عادت ماهانه قبل از شروع آن با دختران صحبت کنید و او را ترغیب کنید که زمانی که برای اولین این اتفاق برای او افتاد به شما مراجعه کند.
  3. پسرتان را مطمئن سازید که نعوظ و احتلام شبانه اتفاقی طبیعی است.
  4. بزرگ شدن نیازمند استقلال است بدین معنی که ممکن است فرزندتان برخی از محدودیت ها و قوانین را زیرپا بگذارد. مشخص کنید که کدام قوانین خیلی مهم نیستند و کدام قوانین مهم هستند و همچنان باید پابرجا باشند.
  5. کودکتان را ترغیب کنید که هر روز به حمام برود و دوش بگیرد و استفاده از دئودورانت را شروع کند.
  6. فرزندتان باید دو با در روز دندان هایش را مسواک بزند، یک بار در روز نخ دندان استفاده کند، هر شش ماه یک بار به دندان پزشک مراجعه کند.
  7. در پی نشانه های افسردگی باشید، که نشانه های آن می تواند شامل تحریک پذیری، غمگینی، از دست دادن علاقه به انجام فعالیت ها، افت تحصیلی و صحبت کردن در مورد خودکشی باشد.
  8. دختران می تواند از ۱۳ تا ۱۵ سالگی به متخصص زنان مراجعه کند. اولین مراجعه به متخصص زنان معمولا در بردارنده ی معاینه ی لگنی نیست مگر اینکه دخترتان مشکلی در این زمینه داشته باشد.

امنیت

  1. در رابطه با خطر سیگار کشیدن، الکل، و مواد مخدر با فرزندتان صحبت کنید. از اینکه فرزندتان در معرض دود سیگار باشد جلوگیری کنید، زیرا این مسئله با افزایش خطر مشکلات قلبی و ریوی در فرزندتان می شود.
  2. زمانی که فرزندتان در ماشین می نشیند باید کمربندش را ببندد. به فرزندتان یاد بدهید که هیچ وقت سوار ماشینی نشود که راننده اش حالت طبیعی ندارد. به جای آن بگذارید که کودکتان بدانید که هر وقت که نیاز به کمک دارد می تواند به به شما زنگ بزند.
  3. مطمئن شوید که فرزندتان در حال دوچرخه سواری، اسکیت و اسکوتر از کلاه ایمنی استفاده می کندی.
  4. فرزندتان باید حداقل ۱۵ دقیقه قبل از خروج از خانه کرم ضد آفتاب با درجه ی SPF30 یا بالاتر استفاده کند و هر دو ساعت یک بار باید کرم را تمدید کند.
  5. بر استفاده ی فرزندتان از اینترنت نظارت داشته باشید. کامپیوتر خانوادگی را در محلی بگذارید که بتوانید ببینید که فرزندتان چه کار می کند. فیلترهای امنیتی نصب کنید و تاریخ مرورگرها را چک کنید که بدانید که فرزندتان از کدام سایت ها دیدن کرده است.
  6. برای اجتناب از آسیب هایی که ممکن است اسلحه به فرزندتان وارد سازد در خانه اسلحه نگه ندارید. اگر شما اصلحه دارید، آن را در جایی که در دسترس کودک نباشد بگذارید. فشنگ ها باید در جایی دیگر نگهداری شود. و از اینکه کودکتان به کلیدها دسترسی نداشته باشد اطمینان حاصل کنید.

این چکاب ها توسط آکادمی طب اطفال آمریکا مورد تایید می باشد.

منبع:مشاورکو