برچسب: نقاشی کودک و نوجوان

نقاشی کودک
نقاشی کودک

معنی نقاشی کودکان را بهتر بفهمیم.

آیا کودکان به شکل تصادفی خطوط و اشکالی را روی کاغذ می کشند؟ یا  اینکه نقاشی‌ های فرزند شما می‌توانند دریچه‌ای به درون ذهن و قلب او باشند؟ مفهوم و معنای نقاشی کودک چیست و چگونه از طریق نقاشی، می توان در فهم و مدیریت احساسات، به کودک کمک کرد؟

کودکان به روش های مختلفی با جهان اطراف خود ارتباط برقرار می کنند؛ ارتباط کلامی فقط یکی از راه های ورود به دنیای ذهنی کودکان است.

ارتباط کلامی فقط ده درصد از تمام توانایی انسان، برای ارتباط با جهان اطرافش است. به علاوه، کودکان در سنین پایین که به اندازه کافی در صحبت کردن مهارت ندارند، نمی توانند خواسته ها و احساساتشان را در قالب کلمات بیان کنند.

نقاشی کشیدن نیز یکی از راه های دیگر برای ابراز احساسات کودکان است. با درک مفهوم و معنای نقاشی کودکان و تحلیل آن ها می توان به درک عمیق تری از وضعیت روانی و ذهنی او رسید.

اشکال و الگوهای خط خطی کردن و حتی رنگ هایی که کودک اغلب در نقاشی هایش استفاده می کند می تواند، درک بهتری از شخصیت او به تراپیست و والدین او داده تا از این طریق بتوانند به کودک بیاموزند چگونه بر موقعیت های استرس زا و دشوار غلبه کند.

روانشناسان معتقد هستند که یک روش خوب برای بیان استرس و آرامش یافتن در زمان‌های سخت، کشیدن نقاشی است. پزشکان نیز طی دوره های درمانی که شامل نقاشی کشیدن هم هستند، موفق به درمان مشکلاتی مانند مکیدن شست، شب ادراری و لکنت زبان در کودکان شده اند.

به کودک خود وسایل رنگ آمیزی مثل مداد شمعی، آبرنگ، ماژیک و دفتر نقاشی بدهید، اگر به اشکال ترسیمی او، رنگ هایی که غالبا استفاده می کند و احساس کلی شکل هایی که می کشد دقت کنید، مسلما اطلاعات زیادی درباره آن چه درون کودک می گذرد به دست خواهید آورد.

در این بخش از مشاورانه معنا و مفاهیم نقاشی کودکان با توجه به سن آن ها را بیان خواهیم کرد.

توجه کنید که نقاشی کودکان بین ۱۸ ماهگی تا ده سالگی گاهی بی معنی و گاهی مفهومی است.

نقاشی کودک

نقاشی کودک در ۱۸  ماهگی

در ۱۸ ماهگی انگشت و مچ دست محکم می شود و کودک قادر است که مچ دست خود را حرکت دهند. در این سن کودک می توانند خط راست یا زیگزاگی بکشد و نمی توان به نقاشی آن ها مفهومی داد و در مورد آن صحبت کرد.

نقاشی کودک قبل از دو سالگی

کودک در این سن بدون اراده و برنامه ریزی، شروع به کشیدن خطوط دایره می کند.

نقاشی بین ۲ تا ۳ سالگی

در سن ۲ تا ۳ سالگی کودک می تواند با خطوط انسان ها و اشیا را ترسیم کند و توانایی ترکیب خط و دایره را دارد.

نقاشی کودک بین ۳ تا ۵ سالگی

در این سن حرکت عصب چشم و مفاصل قوی تر می شود در نتیجه کودک کنترل بیش تری رو کشیدن خطوط و شروع و پایان آن ها دارد.

نقاشی کودک

نقاشی کودک بین ۵ تا ۸ سال

با بالا رفتن سن، خلاقیت ها سبک خاصی پیدا می کنند و نقاشی کودک جزییات بیش تری خواهد داشت و کودک به نقاشی خود اشیا، حیوان ها یا مردم را نیز اضافه کرده و با کشیدن ابرو، مو و مژه به آن ها شکل واقعی تری می دهد.

نکات مهم در درک مفهوم نقاشی کودک

می توان با توجه به قسمتی از کاغذ که کودک در آن نقاشی می کشد، متوجه مطالبی شویم در ادامه این موضوع را بررسی خواهیم کرد.

جایگاه نقاشی روی کاغذ و مفهوم آن

  • کشیدن نقاشی بالای صفحه بیانگر هوش، کنجکاوی و خیال بافی کودک است.
  • کشیدن نقاشی در پایین صفحه، بیان کننده ی نیازهای کودک از لحاظ فیزیکی و ذهنی می باشد.
  • کودکی که سمت چپ کاغذ را برای کشیدن نقاشی انتخاب می کند، می خواهد چیزی از گذشته را به شما نشان دهد.
  • نقاشی کشیدن در سمت راست، نشان دهنده ی آینده است.
  • مرکز کاغذ نیز بیانگر حال می باشد.

معنی نقاشی کودکان با توجه به اندازه آن

کشیدن نقاشی در ابعاد بزرگ، نشان دهنده حس امنیت در کودک بوده و نقاشی کوچک تر بدگمانی و انعکاس آن را بیان می کند و همچنین بیان می کند که کودک برای ارتباط به فضای کوچک نیاز دارد.

معنی نقاشی کودکان با توجه به فشار مداد

در نقاشی کشیدن کودک، میزان فشار، اشتیاق را نشان می دهد اما فشار بیش از حد می تواند بیانگر پرخاشگری باشد و هرچه فشار بیش تر باشد میزان پرخاشگری بیش تر است.

معنی نقاشی کودکان از روی رنگ نقاشی

با استفاده از رنگ هایی که کودک در نقاشی خود استفاده می کند نیز می توان شخصیت آن ها را آنالیز کرد. مفهوم رنگ های مختلف را در ادامه بیان خواهیم کرد.

  • زرد بیانگر کنجکاوی و لذت در ارتباط است.
  • قرمز نشانگر میزان فعالیت و شور کودک است.
  • رنگ نارنجی بی تابی و نیازهای اجتماعی را نشان می دهد.
  • آبی نشان دهنده ی آسودگی و صلح می باشد.
  • رنگ سبز حساسیت، بلوغ، بصیرت را نشان می دهد.
  • رنگ سیاه ناخودآگاهی را بیان می کند.
  • رنگ قهوه ای امنیت و برنامه ریزی را بیان می کند.

ناقص یا کامل بودن نقاشی کودک

مدام نیمه کاره رها کردن نقاشی یا کشیدن خطوطی کمرنگ و با تردید، نشان دهنده ی یک کودک مردد یا کودکی با حس عدم امنیت است. در نتیجه این کودک، احتمالا به تشویق و دل‌گرمی نیاز دارد.

همچنین نقاشی های نیمه کاره، ممکن است از یک شخصیت بی ثبات و دمدمی مزاج خبر دهند. اگر این الگو زیادی ادامه پیدا کرد، بهتر است والدین مشورت با یک روانشناس را مدنظر داشته باشند.

وجود رد پاک کن روی نقاشی، نشان دهنده ی اصلاح زیاد نقاشی و کشیدن و پاک کردن مدام آن است، این حالت نیز می‌تواند نشانه ای از بالا بودن سطح اضطراب در کودک باشد. آرایش و پیرایش زیاد نقاشی، نیاز کودک به توجه را نشان دهد.

نویسنده: “کودکانه” سایت کودک و نوجوان

مقالات مرتبط

نقاشی کودک

نقاشی کودک و نوجوان
نقاشی کودک و نوجوان


 

نقاشی کودک و نوجوان

 

برای والدین ، مربیان و روانشناسان نقاشی کودک یک پیام است. آنچه را که کودک نمی تواند از طریق گفتار به بزرگسالان منتقل کند از طریق نقاشی ابراز می کند. بررسی و درک زبان نقاشی یک کودک اطلاعات مفید و مطالب ناگفته بسیاری را برای متخصصینی که در تلاش برای درک جهان کودک هستند، فراهم می کند.

در آخرین دهه های قرن گذشته، تلاش متخصصین در این زمینه آغاز شد، و بسیاری از قوانین تفسیر نقاشی از خط شناسی برگرفته شده است.

خطوطی که کودک در نقاشی استفاده می کند، انعکاسی از دنیای هیجانی ، عاطفی اوست و نقاشی به تنهایی آینه ای است از جهان درونی کودک که به موازات بزرگ شدن کودک ،تغییر و تحول هشیاری او از دنیای اطرافش را انعکاس می دهد.

برای درک بهتر اطلاعات فراهم شده از نقاشی ، ابتدا می بایستی فرآیند رشد و تحول کودک و به تبع آن تاثیر این رشد بر خط و نقاشی را بررسی کنیم . از حدود یازده ماهگی مقارن با زمانی که کودک به راه می افتد و حفظ تعادل می کند. کودک بدون قصد خاص لکه ها و خطوطی را در فضای اطراف خود به وجود می آورد او کار را به خاطر لذتی که دارد انجام می دهد همان میل به کثیف کردن.

تحقیقات در مورد فعالیتهای روزمره کودکان مشخص نموده است نقاشی در حدود ۱۸ ماهگی در مجموعه رفتارهای کودک ظاهر می شود منتها با خطوط ناپخته و اولیه که اغلب ترسیم خطوط انحناداری است که از مرکز شروع شده و به بخشی از فضا ادامه می یابد.

این خطوط اغلب به صورت مارپیچ و حلزونی هستند و بدون اینکه قلم از کاغذ برداشته شوند کشیده می شود و به همین دلیل راحت تر کشیده می شوند. کشیدن خطوط زاویه دار که لازم است قلم از کاغذ برداشته شود سخت تر است و در این مرحل نیز نتیجه کشیدن برای کودک مهم نیست بلکه خود فعالیت کشیدن جالب و دوست داشتنی است در حدود دو سالگی است که کودک می تواند قلم را از کاغذ برداشته و نقاشی های او شامل هم خطوط منحنی و هم خطوط شکسته است .

نقاشی کودک و نوجوان

در حدود دو نیم سالگی کودک می تواند خطوط افقی و عمودی ، نقطه چین و دایره را ترسیم کند و پژوهش ها نشان داده است که در سومین سال زندگی کودک است که خطوط تقلیدی که از مرحله خط خطی کردن بالاتر است شروع می شود. تقریبا در سه سالگی است که کودکان سرتاسر جهان ، کشیدن آدمک را آغاز می کنند ،همان آدمک ابتدایی که والدین آموزش می دهند با یک دایره مرکزی و چند خط متصل که مشهور به آدمک وزغ گونه است ، این آدمک در ابتدا به دلیل تقلید از بزرگسالان چندان دارای دگرگونی یا ویژگی خاص نیست اما بعدها با بزرگتر شدن کودک دگرگونی ها و ویژگی های منحصر به فردی پیدا می کند که قابل تفسیر ا ست. در واقع با بزگتر شدن کودک و تجربه های او درباره اندام های بدن و دنیای پیرامونش است که آدمک ابتدایی او تحول پیدا می کند و دارای ویژگی های منحصر به فردی می گردد.

در حدود ۴ سالگی کودک می تواند با دقت و برای مدت زمان طولانی تری به نقاشی بپردازد و اغلب کودکان در این سنین به توضیح  شفاهی آنچه که کشیده اند تمایل دارند. در این سنین نقاشی کودکان فاقد جزئیات مهم است و هر چه برای کودک اهمیت زیادی داشته بادش آن را بزرگتر و مهم تر می کشد.

در حدود ۵ سالگی کودکان در نقاشی های خود می توانند از اشکال هندسی برای دادن ریخت به تجسم های خود استفاده کنند. در این سن بدون توجه به الگوها، آنچه در پیرامون کودک از نظر او دارای اهمیت است کشیده می شود. از این سن تا حدود یازده سالگی فقط گامهایی در جهت بهتر و کامل کردن نقاشی برداشته می شود.

از آزمونهای نقاشی می تواند به « تست ترسیم یک شخص» ، «ترسین یک منظومه خانوادگی» ، «تست درخت» ، «تست خانه، درخت، شخص » نام برد. تست نقاشی دو کاربرد دارند: یکی می توان میزان تحول یافتگی یا به عبارت دیگر سن عقلی را در کودکان مورد بررسی قرار داد که این نوع ارزیابی امروزه کمترین کاربرد را دارد زیرا برای ارزیابی هوش ابزارهای قوی تری وجود دارد . اما کاربرد دوم می توان در جهت بررسی عواطف به کار بست که در این مورد نقاشی کودک یکی از ابزار های قدرتمند در مسائل کودک و کشف دنیای عاطفی – هیجانی کودک در ارتباط با افراد اصلی زندگی اش می باشد.

در اینجا با نگاهی گذرا به بررسی نقاشی آدمک یک پردازیم، در واقع مسئله این است که آدمک کشیده شده توسط کودک نشان دهنده چیست؟ از نظر عده ای از پژوهشگران معرف خود شخص کودک است از دیگاه عده ای دیگر، معرف فردی است که بیشتر از همه مورد توجه کودک است. در واقع وقتی از کودک خواسته می شود که نقاشی آدمکی را بکشد. معمولا تصویری را که از خودش  دارد فرافکنی می کند اما گاهی هم نقاشی او معرف کسی است که در مقایسه با سایرین مورد علاقه یا نفرت اوست مثلا یکی از والدینش یا پدربزرگ مادربزرگ یا معلم مدرسه و … . اما جالب  آن است که حتی هنگامی که شخص دیگری را می کشد بازهم فرافکنی خود را در آن ترسیم نشان یم دهد که قابل بررسی است. اما عموما پژوهشگران معتقداند وقتی که از کودک می خواهیم آدمکی را بکشید خودش را می کشد و به عبارتی به بیان خویشتن در رابطه با محیطش می پردازد.

از نظر پژوهشگران اگر قرار است آدمک وزغ گونه تحول پیدا کند و دگرگون شود این تحول و دگرگونی در خلاء اتفاق نمی افتد بلگه در ارتباط با محیط و از طریق حرکات، احساسات و افکار یک فرد خاص متحول می شود. برای مثال ممکن است ملینا در ۳ سالگی مثل همه بچه های دنیا آدم وزغ گونه بکشد اما در حدود ۵/۴ سالگی آدمک که می کشد موها و گل سر او را بسیار مشخص و رنگ شده و بزرگ بکشد . ملینا خودش و مادرش موهای مجعد زیبا و خوش رنگی دارند ، ملینا همیشه برای موهای خاصش مورد توجه و تحسین بوده است این همان اثر خود در ارتباط با محیط است که در نقاشی ابراز می شود.

عده ای دیگر از پژوهشگران معتقد اند نقاشی کودک یا خود اوست یا نشان دهنده چیزی است که می خواهد باشد یا تصویر چیزی که نمی خواهد باشد . بنابر این همینشه در تعبیر و تفسیر آزمونها ی فرافکن بایستی مصاحبه ها و تاریخچه ها را مد نظر داشت. ملینا با توجه به موهای زیبا و تاریخچه ای که دارد چنین تفسیری از نقاشی اش برداشت می شود حال آنکه اگر چنین نقاشی را کودکی سرطانی که شیمی درمانی می کند ، بکشد نشان دهنده تاسف و اندوه او از دست دادن موهایش و آرزوی عمیق او برای داشتن موهای زیبا است.

لذا در تعبیر و تفسیر این چنین آزمونهای فردی با درجه علمی بالا و تجربه کافی قابل اعتماد است.

منبع:فارس پاتوق