تلفن تماس جهت رزرو یا کسب اطلاعات بیشتر : شعبه سعادت آباد ۲۲۳۵۴۲۸۲ - ۰۲۱ | شعبه قیطریه ۲۲۶۸۹۵۵۸ - ۰۲۱ | شعبه شریعتی ۸۸۴۲۲۴۹۵ - ۰۲۱

برچسب: کمبود توجه

بیش فعالی در نوجوانان (بخش دوم)
بیش فعالی در نوجوانان (بخش دوم)

برای تشخیص اینکه نوجوان تان مبتلا به اختلال بیش فعالی هست یا خیر، می بایست علایم متعددی از بیش فعالی و تکانشی بودن و یا بی توجهی و یا هر دو به مدت 6 ماه یا بیشتر مشاهده شود.

علاوه بر این، لازم است علایم در دو یا بیشتر از دو موقعیت (مثلا خانه و مدرسه) اتفاق بیفتد.

نکته ی جالب توجه آن است که ممکن است نوجوان شما در اولین برخورد در مطب روانشناس، هیچ یک از علایم را نشان ندهد و به همین دلیل مشاهدات دقیق شما به عنوان والدین و یا معلم بسیار تعیین کننده است.

در ادامه با پاسخ های بله یا خیر، چک لیست بیش فعالی را تکمیل نمایید و هنگام مراجعه به روانشناس آن را همراه داشته باشید.

تکانشی بدون

  1. اغلب قبل ازاینکه سوال کامل پرسیده شود پاسخ می دهد.                                   بلی        خیر
  2. اغلب حرف دیگران را قطع می کند.                                                              بلی        خیر
  3. اغلب به سختی نوبت را رعایت می کند یا در صف می ایستد.                               بلی        خیر

بیش فعالی

  • اغلب بیش از حد حرف می زند.                                                                   بلی          خیر
  • اغلب وقتی که نشسته دست و پایش را تکان می دهد و در جایش آرام نمی گیرد.      بلی           خیر
  • اغلب در آرام بازی کردن مشکل دارد.                                                            بلی           خیر
  • اغلب در موقعیت هایی که لازم است آرام بنشیند، جای خود را ترک می کند.           بلی            خیر
  • اغلب بیش از حد بالا و پایین می پرد و یا می دود.                                            بلی           خیر
  • اغلب به نظر می رسد در حال حرکت است.                                                     بلی           خیر

بی توجهی

  1. اغلب قادر به توجه کردن به جزییات نیست و بخاطر بی دقتی اشتباه می کند.           بلی           خیر
  2. اغلب در کام کردن ک تکلیف و تمرکز برآن مشکل دارد.                                     بلی           خیر
  3. اغلب در موقعیت های روزمره فراموشکار است.                                                 بلی           خیر
  4. اغلب به آسانی حواسش پرت می شود.                                                          بلی            خیر
  5. اغلب به نظر می رسد که به حرف ها یا دستورات دیگان گوش نمی دهد.                بلی            خیر
  6. 15)    اغلب در سازمان دهی تکالیف  وفعالیت ها مشکل دارد.                                   بلی           خیر
  7. فعالیت هایی که نیازمند تمرکز ذهنی طولانی هستند را دوست ندارد یا از آن ها اجتناب می کند.

                                                                                                        بلی            خیر

  1. اغلب وسایلش را گم می کند.                                                                   بلی           خیر
  2. 18)    اغلب نمی تواند بر اساس دستورالعمل پیش رود.                                         بلی            خیر
  • آیا علایم فوق به مدت 6 ماه یا بیشتر وجود دارند؟
  • آیا این رفتارها باعث ایجاد مشکل یا اختلال شده است؟
  • آیا این رفتارها در بیش از یک موقعیت وجود دارند؟
  • آیا این علایم قبل از سن 7 سالگی وجود داشته اند؟

اگر پاسخ تان در 6 مورد و یا بیشتر از موارد بالا بله است و به هر چهار سوال بالا جواب بله داده اید، توصیه می شود با یک متخصص مشورت کنید تا بیش فعالی نوجوان تان دقیق تر بررسی شود.


جدیدترین روش های درمان بیش فعالی

بیش فعالی در اغلب موارد یک اختلال طولانی مدت است که تا پایان عمر ادامه پیدا می کند و دلایل زیستی زیادی در پیدایش آن دخیل اند.

فرد بیش فعال، نشانگان بیش فعالی را در دوران کودکی و تا قبل از سن 7 سالگی نیز داشته است.

 با ورود به دوران بلوغ و تجربه نشانگان بلوغ، برخی از نوجوانان ممکن است علایم بیش فعالی را به طور کلی ترک کنند.

اما در اکثر موارد این اختلال در دوران بلوغ، وخیم تر می شود و نیاز به درمان را ضروری تر می کند.

به دلیل تنوع مشکلات مروبط به این این اختلال، مسلما امکان آن که یک نوع درمان به تنهایی بتواند تمامی الزامات درمانی را برآورده کند، وجود ندارد.

به همین دلیل متخصصان، اغلب راهبردهای درمانی متععدی را ترکیب می کنند تا هریک جنبه ی متفاوتی از مشکلات روانی- اجتماعی نوجوان را مدنظر قرار دهند.

هیچ یک از این مداخلات نباید به عنوان شفادهنده در نظر گرفته شوند بلکه ارزش آن ها در کاهش سطح علایم اختلال و مشکلات رفتاری و هیجانی مرتبط با آن است.

وقتی هر یک از این درمان ها متوقف شوند، اغلب علایم اختلال به سطح پیش از درمان بر می گیرند و باید گفت رمز اثربخشی هر مداخله، در تداوم آن به صورت طولانی مدت است.

1. دارو درمانی

در صورتی که بیش فعالی به صورت قطعی تشخیص داده شود، پزشک به منظور کنترل علایم، دارو تجویز خواهد کرد.

در فراتحلیل انجام شده توسط عابدی و همکاران (1391)، محققان به مقایسه میزان تاثیر درمان های دارویی، روانشناختی و آموزشی بر کاهش علایم اختلال بیش فعالی- نقص توجه پرداختند.

یافته های پژوهش نشان دهنده ی آن بود که میزان اثرگذاری مداخلات روانشناختی برکاهش نشانه های کلی اختلال نقص توجه .

بیش فعالی 54/0، بر علایم نقص توجه 48/0، بر بیش فعالی 59/0 و همچنین میزان اندازه اثر درمان های دارویی نسبت به مداخلات روانشناختی بسیار بیشتر و برابر با عدد 76/0 می باشد.

2.درمان های رفتاری

به عنوان یک نوجوان بیش فعال، والد و یا مربی ای که با نوجوانان بیش فعال سر وکار دارید، لازم است بدانید، مدیریت نشانگان بیش فعالی، نیازمند “برنامه ریزی ویژه” است.

به عبارت دیگر فرزند شما به برنامه های رایج مدرسه و خانه پاسخ خوبی نخواهد داد و لازم است برای او برنامه ی ویژه ای داشته باشید.

  • به منظور کاهش نقص توجه در این افراد، لازم است محرک های محیطی به حداقل برسد.

نوجوان بیش فعال نیازمند آن است که محیط یادگیری، کلاس درس، اتاق و نیمکتش تاحد ممکن خلوت و عاری از شلوغی باشد

  • در کنار کنترل محرک های محیطی، لازم است برخی مهارت های پایه مانند برنامه ریزی و سازمان دهی کارهایی مانند انجام تکالیف کلاسی را به طور حساب شده به او آموزش دهید.
  • باتوجه به پایین بودن دامنه ی توجه در این افراد، لازم است معلم، با در نظر گرفتن تفاوت های فردی، زمان بندی های خاصی را برای نوجوان بیش فعال در نظر بگیرد.

               به عنوان مثال، او می تواند بعد از 15 دقیقه فعالیت کلاسی، جایزه ای مثل رفتن در حیات مدرسه               و دویدن دریافت کند و یا در فعالیت های حرکتی مانند نماینده کلاس شدن، دخالت داده شود تا بی قراری اش در جهت مثبت سوق داده شود.

  • از چک لیست رفتاری روزانه استفاده کنید. برای مدیریت رفتار فرد بیش فعال لازم است انتظارات خود را به طور واضح و شفاف بیان کنید و برای عینی کردن نتایج، از یک چک لیست استفاده کنید.

مثلا می توانید به نوجوان آموزش دهید تا اهداف امروز خود را روی کاغذ بنویسد، برای هر کدام جایزه ای در نظر بگیرد و گام های لازم برای انجام ان را یادداشت کند.

سپس در پایان روز، در صورت موفقیت به خود جایزه دهد.

فراموش نکنید تشویق های کلامی و غیر کلامی شما نیز در موفقیت او نقش به سزایی خواهد داشت.

  • باتوجه به بحران های دوره ی بلوغ، بی قراری درونی و تشویش ذهنی نوجوان بیشتر خواهد شد و این مساله خطر عود نشانگان نقص توجه و بیش فعالی را به دنبال دارد.

بنابراین با فرزندتان گفت و گو کنید تا از حمایت های یک مشاور یا روانشناس در مدرسه بهره ببرد.


آیا نوجوان من بیش فعال است؟
آیا نوجوان من بیش فعال است؟

از میان اختلالات رایج در سنین نوجوانی، بیش فعالی یکی از مشکلات قابل توجه و دردسر ساز است که نه تنها عملکرد تحصیلی و ارتباطی نوجوان بلکه شرایط خانواده را نیز با بحران های زیادی مواجه می کند.

ممکن است شما به عنوان والدین و یا سرپرست نوجوان، هرگونه رفتار حاکی از عدم توجه و یا پرانرژی بودن فرزندتان را بیش فعالی تلقی کنید.

 این در حالی است که یافته های علمی، وجود چند معیار را برای تشخیص بیش فعالی در نوجوان ضروری می دانند.

باتوجه به اینکه تشخیص به هنگام و درمان به موقع می تواند تا حدزیادی به کنترل علایم کمک کند، برای آشنایی بیشتر با ویژگی های این اختلال با ادامه ی متن همراه باشید.


بیش فعالی چیست؟

اختلال بیش فعالی- نقص توجه (ADHD) به معنای مشکل قابل توجه و پایدار در مولفه ی تمرکز، حفظ توجه و بی قراری است که فعالیت در حوزه های مختلف زندگی را با مشکل مواجه می کند و دارای ریشه ی زیستی است.

علایم اساسی بیش فعالی

به منظور تشخیص بیش فعالی در نوجوانان وجود مجموعه ای از علایم (حداقل 5 علامت) به مدت 6 ماه مکرر ضروری است.

همچنین لازم است بدانید برای آنکه نوجوان تان، بیش فعال تشخیص داده شود، حتما در دوران کودکی نیز علایمی از نقص توجه و یا تکانش گری را به صورت ممتد داشته است .

چراکه این اختلال، ماهیتی زیستی دارد و از دوران کودکی آغاز می شود. بنابراین در صورتی که نوجوان تان مجموعه ای از علایم کمبود توجه و یا بیش فعالی را در مدت حداقل 6 ماه به صورت مداوم نشان داد.

این علایم منجر به ایجاد اختلال در عملکرد ارتباطی یا تحصیلی او شدند، لازم است برای تشخیص دقیق تر و مدیریت شرایط به روانشناس مراجعه کنید


محور یک: علایم نقص توجه را بررسی کنید.

1) اغلب در برقراری توجه و تمرکز و آغاز یک فعالیت و یا تکلیف مشکل دارد.

به عنوان مثال برای شروع تکالیف، مقدمه چینی زیادی می کند، بهانه می آورد و یا ساعت ها وقت تلف می کند تا سر تکالیفش بنشیند.

2) اغلب در حفظ توجه و تمرکزش مشکل دارد. به این معنی که محرک های محیطی به راحتی می تواند توجهش را منحرف کند و همین مساله یادگیری را با مشکل مواجه می کند.

همچنین در هنگام تدریس معلم، به زودی خسته می شود و نمی تواند تا پایان گوش دهد.

3)  اغلب نمی تواند به جزئیات توجه دقیق کند و با دقت کار نمی کند.

4) حتی در غیاب عوامل پرت کننده ی حواس، باز هم به نظر می رسد به صحبت های طرف مقابل گوش نمی دهد.

5) معمولا در عمل به دستورالعامل ها مشکل دارد و تکالیف یا فعالیت هایش را کامل نمی کند.

6) در زمینه ی سازمان دهی ضعیف عمل می کند. به این معنا که معمولا نمی تواند فعالیت ها یا تکالیف پشت سرهم را مدیریت کند و به خوبی انجام دهد، در مدیریت زمان مشکل دارد و آشفته و نامنظم کار می کند.

7) فراموشکار است. ممکن است تکالیفش را فراموش کند، قرارش با دوستش را به راحتی از یاد ببرد و یا قولی که به شما داده است را به صورت مکرر از یاد ببرد.

8) بسیاری از وسایلش را گم می کند.

محور دو: علایم تکانش گری _بیش فعالی را بررسی کنید.

نکته: منظور از تکانش گری فعالیت هایی است که نوجوان بدون دور اندیشی و به صورت عجولانه انجام می دهد. مثلا ممکن است به وسط خیابان بپرد در حالیکه به حرکت ماشین ها بی توجه است. 

  1. بی قرار است و در نشستن مشکل دارد. در کلاس درس معمولا راه می رود، در بین نیمکت ها حرکت می کند و مانع توجه سایر همکلاسی هایش می شود.
  2. غالبا پر حرف است و در گوش دادن مشکل دارد.
  3. منتظر ماندن برای پاسخ دادن به سوالات برایش دشوار است و ممکن است در  بین سوال دیگران، پاسخی را از دهان بپراند.
  4. از منتظر ماندن در صف بیزار است.
  5. در موقعیت های نامناسب، می دود، صحبت می کند و نمی تواند ساکت باشد.
  6. در انجام کارها مزاحم دیگران می شود؛ وسایل را بدون اجازه برمی دارد، وسط حرف، فعالیت یا کار دیگران می پرد و حضورش دیگران را آزار می دهد.

انواع اختلال ADHD

برخلاف تصور رایج، کودک و یا نوجوان دارای این اختلال، صرفا فردی پر جنب و جوش و خرابکار نیست.

همانطور که در بخش قبل گفته شد، ممکن است نوجوان شما کاملا آرام و ساکت باشد.

اما مجموعه ای از نشانگان نقص توجه از جمله حواس پرتی، فراموشکاری، بی حوصلگی و یا ضعف در سازمان دهی تکالیف ویا زمان را نشان دهد.

همچنین ممکن است فرزند شما نوعی از ADHD را دارا باشد که نشانگان نقص توجه و بیش فعالی را به طور همزان تجربه می کنند.

بنابراین لازم است در صورت مشاهده ی مجموعه ای از علایم مذکور، هرچه زودتر به روانشناس مراجعه کنید و زمان طلایی درمان را از دست ندهید.

اختلال بیش فعالی در کودک و نوجوان چه تفاوت هایی دارند؟

همان طور که گفته شد، علایم تشخیصی این اختلال نشانگی را در بر می گیرند که ممکن است جرء محور 1 (نقص توجه) و یا محور 2 (بیش فعالی) باشند.

لازم است بدانید که این نشانگان در سنین پیش دبستانی معمولا با بیش فعالی حرکتی مشخص می شوند.

به این معنا که کودک غالبا در نشستن مشکل دارد، بی قرار است، وول می خورد و کنترلش بسیار دشوار است.

اما این علایم در سنین دبستان خود را در غالب بی توجهی نشان می دهد.

کودک ADHD معمولا در تجه کردن به صحبت های والدین و یا معلم مشکل دارد، تکالیف را فراموش می کند یا انجام نمی دهد و مشکلاتش غالبا حول محور نقص در تمرکز و حفظ آن است.

اما در سنین نوجوانی، نشانه ها ممکن است به صورت بیش فعالی حرکتی و یا نقص توجه بروز نکنند. بدین معنا که ممکن است نوجوان از درون احساس ناآرامی، بی قراری و عصبیت کند.

او غالبا در مدیریت زمان و سازمان دهی تکالیف مشکل دارد و ممکن است رفتارهای تکانشی بیشتری از خود نشان دهد.

بیش فعالی با چه مشکلاتی همراه است؟

اگرچه نوجوان بیش فعال لزوما دارای اختلالات خلقی، یادگیری، سوء مصرف مواد، رفتارهای ایذایی، ریسک بالاتر چاقی، تخلفات رانندگی در بزرگسالی و یا تمایل به خودکشی نیست.

اما در بسیاری از موارد تداوم بیش فعالی تا دوران بزرگسالی و عدم مدیریت آن، احتمال همایندی این اختلال با اختلالات نامبرده را به همراه دارد.

نوجوانان بیش فعال، با احتمال بیشتری نسبت به همسالان غیر بیش فعال خود، اختلالات نامبرده را تجربه خواهند کر و در معرض خطر بیشتری قرار دارند.

لازم است بدانید که این اختلال جنبه ی زیستی دارد و شما یا نوجوان تان در بروز علایم دخیل نیستید.

بنابراین آنچه مهم است تشخیص زودهنگام و مراجعه به روانشناس جهت انجام اقدامات لازم است.

این اختلال معمولا از سن 4 سالگی قابل تشخیص است و از طریق دارو درمانی و برنامه ریزی های شخصی که با کمک روانشناس انجام می شود، قابل مدیریت است.

در صورتی که تمایل دارید تا با “تست تشخیصی بیش فعالی نوجوانان” بیشتر آشنا شوید و از جدیدترین متدهای درمانی این اختلال مطلع شوید به ادامه ی مطلب مراجعه کنید.