تلفن تماس جهت رزرو یا کسب اطلاعات بیشتر : شعبه سعادت آباد ۲۲۳۵۴۲۸۲ - ۰۲۱ | شعبه قیطریه ۲۲۶۸۹۵۵۸ - ۰۲۱ | شعبه شریعتی ۸۸۴۲۲۴۹۵ - ۰۲۱

اضطراب و استرس در کودکان

اضطراب و استرس در کودکان

اضطراب و استرس در کودکان

یکی از اولویت های امروز جوامع مختلف جهان، پرورش کودکانی سالم در بعد جهانی و روانی است.

رفتار کودک از ابعاد مهم سلامت روان وی محسوب شده و پیامدهای قابل توجهی در زندگی آینده ی وی خواهد داشت.

در دنیای مدرن امروز، تحولات اپیدمیولوژی، اجتماعی و دموگرافیکی همراه با تغییرات محیطی و رفتاری ناشی از ماشینی شدن، شهرسازی، مهاجرت و تاثیر رسانه ها، سبب رشد روز افزون مشکلات رفتاری در کودکان شده است.

دسته بندی مشکلات رفتاری

مشکلات رفتاری به دو دسته ی بزرگ مشکلات درون ریز و مشکلات برون ریز تقسیم می شوند.

  • رفتارهای برون ریز

این گونه رفتارها معطوف به بیرون هستند و قابل مشاهده می باشند، مانند پرخاشگری، تکانشگری و …

  • رفتارهای درون ریز

معطوف به درون هستند، رفتارهای بیش از حد کنترل شده  همراه با تعارض های روانی و هیجانی هستند.

از جمله مشکلات رفتاری درون ریز مانند افسردگی، اضطراب و استرس.

مشکلات درون ریز ممکن است از چشم اطرافیان به دور بماند و تا مدت ها مداخلاتی برای آنها صورت نگیرد.

در این مقاله قصد داریم به یکی از مشکلات درون ریز کودکان از جمله اضطراب و استرس کودکان بپردازیم.

البته که اضطراب و استرس دو مقوله ی جدا هستند ولی به سبب همپوشانی بسیار زیاد این دو در یک مقاله به بررسی هر دوی آنها پرداخته ایم، ولی قبل از شروع بحث تعریف مختصری از هر کدام ارائه می دهیم:

استرس

استرس یکی از مکانیسم های بدن برای کنترل و سازگاری بدن با رویداد های دشوار و موقیعت های مشکل زاست و می تواند مثبت باشد.

ولی زمانی که میزان استرس شدید شود، به آن استرس منفی می گویند و می تواند مخرب باشد و زندگی آینده ی کودک را تحت تاثیر قرار دهد.

استرس واکنشی است نسبت به فشارهای محیطی و ناتوانی در برابر رفع آنها

اضطراب

اضطراب عبارت است از یک احساس منتشر، ناخوشایند و مبهم هراس و دلواپسی با منشاء ناشناخته که فرد تجربه می کند و آن شامل عدم اطمینان، درماندگی و برانگیختگی فیزیولوژیکی است.

استرس در کودکان

انواع اضطراب

  • اضطراب جدایی

نوعی ترس شدید که کودک هنگام دوری از والدین خود تجربه می کند.

  • فوبیا

داشتن ترس بیش از حد درباره ی یک شیء یا شرایط خاص، همچون سگ ها، حشرات یا رفتن به دکتر

  • اضطراب اجتماعی

ترس شدید از رفتن به مدرسه و یا دیگر مکان های عمومی که تعداد افراد زیادی در آن جا قرار دارند.

  • اختلال پنیک

تجربه ی دوره های تکراری از ترس ناگهانی، غیر منتظره و شدید که با علائمی مثل تپش قلب، مشکل تنفسی، احساس سرگیجه، لرز و عرق همراه است.

علت ایجاد اضطراب و استرس در کودکان

به طور کلی ژن ها – ساختار مغزی – خلق و خو- عوامل محیطی و ضربه های روحی در گذشته در پدید آیی اضطراب نقش دارند ولی در زیر تعدادی از موارد را برای آشنایی بیشتر شما نام بردیم:

  • خشونت فیزیکی و عاطفی
  • بیماری
  • والدین بی توجه
  • اتفاقات غیر قابل پیش بینی
  • مورد زور واقع شدن در مدرسه
  • قوانین سخت و غیر قابل انعطاف والدین
  • فیلم ها یا کتاب هایی با محتوای ترسناک
  • بی ثباتی والدین (پول و نگرانی های شغلی، آشفتگی خانوادگی، هیجان والدین)
  • تغییرات اساسی در خانواده
  • فوت یکی از والدین یا اعضای خانواده
  • جدایی و طلاق والدین
  • همنشینی با افراد مضطرب
  • تولد خواهر یا برادر جدید
  • رویدادهای فاجعه آمیز در اخبار
  • فشار آکادمیک (تمایل به خوب انجام دادن تکالیف به طوری که کودک هر گونه اشتباه را بد بداند و تمایل داشته باشد هر کاری را به بهترین وجه و به نحو احسن انجام دهد).

علائم استرس و اضطراب در کودکان

همانطور که قبل تر اشاره شد، استرس و اضطراب از جمله مشکلات رفتاری درون ریز هستند که معطوف به درون هستند.

بنابراین گاهی به دلیل اینکه کودکان به سختی در مورد احساسات خود صحبت می کنند تشخیص این اختلالات در کودکان کمی سخت خواهد بود.

با این حال با توجه به تغییرات در خلق و خوی کودک می توانیم تا حدودی به وجود اضطراب و استرس در کودکان پی ببریم.

اضطراب و استرس می تواند خود را، هم به صورت جسمی و هم به صورت عاطفی نشان دهد.

نشانه های عاطفی اضطراب

  • واکنش های تکانه ای پرخاشگرانه و شدید (حمله، گاز گرفتن، گریه و جیغ و داد در مقابل مشکلات کوچک و کم اهمیت)
  • تغییرات رفتاری (زودرنجی، کج خلقی، لجبازی، رفتار بی ثبات، پرخاشگری، اعصاب ضعیف یا چسبندگی)
  • بی خوابی
  • شب ادراری
  • کابوسهای شبانه و پریدن از خواب
  • کاهش اشتها
  • امتناع از رفتن به مدرسه
  • جمع کردن چیزهای غیر عادی و بی ارزش
  • ناتوانی در استراحت کردن
  • بوجود آمدن ترس های جدید یا بازگشت ترسهای گذشته (ترس از از تاریکی، تنها بودن، ترس از غریبه ها)
  • خارج شدن از خانواده یا دوستان
  • سختی در تمرکز
  • ناتوانی کلی در کنترل پاسخ های احساسی و عاطفی

نشانه های جسمانی استرس و اضطراب

  • سردرد
  • حالت تهوع
  • دل درد
  • بیمار شدن های پی در پی به علت ضعف سیستم ایمنی (در هنگام اضطراب و استرس به دلیل ترشح مکرر هورمون کورتیزول که هورمون استرس است به مرور بدن دچار ضعف سیستم ایمنی می شود، به همین دلیل کودکان استرسی سیستم ایمنی ضعیفی دارند و مدام مریض می شوند)

تاثیر استرس بر مغز در دوران کودکی

مغز در دوران کودکی در حال رشد است و استرس می تواند در روند رشد اختلال ایجاد کند.

همچنین رویارویی با استرس در دوران کودکی سبب می شود مدارها و انتقال دهنده های عصبی مرتبط با اضطراب در فرایند رشد، دچار حساسیت افراطی  شوند.

چگونه با اضطراب و استرس کودکان مقابله کنیم؟

  • دلسوز خود باشید و این را بدانید که شما دلیل اضطراب کودکتان نیستید، بنابراین از سرزنش کردن خودتان خودداری کنید و با آرامش خاطر برای بهبود فرزندتان برنامه ریزی کنید.
  • نیاز است که محیط آرام و بدون تنشی را برای خودمان و کودک فراهم کنیم.
  • مراقب فعالیت های روزانه ی خودتان و همچنین آرامش خودتان باشید، کودکان به پدر و مادر خود به عنوان الگو نگاه می کنند، بنابراین شرایط روحی شما تاثیر زیادی در وضعیت روانی کودکتان دارد.
  • با کودک خود همدلی کنید.
  • از موقیعت های استرس زا اجتناب نکنید، در طولانی مدت، اجتناب از موقیعت های اضطراب آور به تشدید این مشکل کمک می کند بنابراین سعی کنید کودک را به طور تدریجی با ترس هایش مواجه کنید.
  • به جنبه های مثبت کودک توجه کنید و محبت و تشویقتان را در اختیار کودک قرار دهید.
  • در هر شرایطی به کودک خود توجه نشان دهید و به او بفهمانید که کنارش هستید و از او مواظبت می کنید.
  • انتظارات واقع بینانه از کودک خود داشته باشید.
  • کودکتان را به ورزش کردن تشویق کنید.
  • ساعات خواب خود و کودکتان را تنظیم کنید.
  • کودکتان را تشویق کنید تا در مورد احساسات خود صحبت کند (از او بپرسید چه چیزی تو را مضطرب و نگران می کند، سپس درباره ی آن موضوع صحبت کنید).
  • در مورد احساسات خود با کودک صحبت کنید (من به تو حق می دهم از دست دوستانت ناراحت باشی).
  • به کودک خود برای حل مشکلاتش کمک کنید (کودک را به ارائه راه حل تشویق کنید، این کار باعث می شود کودک در رفع مشکلاتش مشارکت کند و این مشارکت میزان اعتماد به نفس کودک را افزایش می دهد).
  • درست کردن جعبه ی نگرانی (برای نوشتن نگرانی ها و تجربه کردن نگرانی ها)
  • با کودک خود تمرین های ریلکسیشن را برای کاهش و درمان استرس، انجام دهید.

با استفاده از راه های ذکر شده می توان میزان اضطراب و استرس کودکان را کنترل کرد ولی در مواقع شدید نیاز هست که حتما به روانشناس کودک مراجعه کنیم تا شرایط ارزیابی دقیق کودک را فراهم کنیم.

نویسنده:سایت کودک و نوجوان

مقالات مرتبط

استرس

برای کسب اطلاعات بیشتر و راهنمایی در زمینه اختلالات اضطرابی کودک می توانید با متخصصان ما با شماره های 02122247100و 02122354282تماس بگیرید.
۲ نظر
  1. حلما
    سلام دختر من 4 سالشه. بیش از حد حساسه. در حدی که لباس‌هایش باید مرتب باشه داخل کمدش. وقتی میریم بیرون و میایم. از در وارد نشده میگه مامان رفتیم خونه لباس‌های منو تو مرتب کن برام.منظورم اینه که یک مرحله بعدتر فکر میکنه. اززمان حالش لذت نمی‌بره. نمیدونم چیکارکنم که اینجوری نباشه. برای کوچکترین چیز هم گریه میکنه. هرچیزی رو که بخواد با گریه میگه.چندروزه هم زود زود میگه دسشویی دارم. یعنی طوریکه به نیم ساعت نمیکشه. ولی شبا که می‌خوابه تا صبح یکسره می‌خوابه و نصف شب بیدار نمیشه که بگه دسشویی دارم. از ناحیه تناسلی هم هیچگونه سوزش و دردی هم نداره. رفتن بیش از حدش فک میکنم از اضطراب باشه اما چه اضطرابی؟ اگر میشه راهنماییم کنید
    پاسخ دسامبر 1, 2020 در 11:57 ق.ظ
    • مشاور
      سلام به شما حلما جان با توجه به توضیحات شما احتمال وسواس در کودک شما وجود دارد اختلال وسواس در کودکان به صورت افکار، احساسات و ترس‌های ناخواسته بروز پیدا می‌کند که ممکن است با رفتارهای اجباری نیز همراه شود. این اختلال، کارکرد روزانه کودک را به شکل قابل ملاحظه‌ای مختل می‌کند و می‌تواند مشکلات زیادی در روند رشدی او برجای بگذارد . نگرانی زیاد درباره رخ دادن اتفاق بد و ناگوار، تکرار کردن کلمات یا عبارات، عدم اعتماد و خودناباوری، تمیز کردن بیش از حد، تکرار چک کردن ها، شستن مرتب دست ها، کندن مو یا پوست، تعدادی از این افکار وسواسی هستند و این دستشویی رفتن مکرر هم می تواند جز همین رفتارها محسوب شود و نمی توانیم تا زمانی که با خودش صحبت کنیم نظر دقیق بیان کنیم. بچه های وسواسی ممکن است در رفتار یا نحوه صحبت کردنشان تکرار وجود داشته باشد. برای مثال تکرار جملات، سوال پرسیدن زیاد و گاهی صرف کردن مدت زمان زیادی برای انجام تکالیف در رفتارهایشان دیده شود. در این مسیر بهتر است که در همین دوران به صورت حضوری به روانشناس مراجعه کنید تا هم با خود کودکتان صحبت شود و هم اینکه سبک رفتاری و تربیتی شما مورد بررسی قرار گیرد تا بتوانیم در این مسیر به کودک شما کمک کنیم تا شرایط بهتری را تجربه کند و مسیر رشدی بهتری داشته باشد . داشتن افکار وسواسی اضطراب زیادی برای کودک دارد که می تواند در رفتارهای مختلف و افکار متفاوت خود را نشان بدهد .
      پاسخ دسامبر 1, 2020 در 1:21 ب.ظ
نظر دهید